Skontaktuj się

Odszkodowanie za wypadek drogowy

13 września 2025

Opr. Krzysztof Sokołowski | adwokat

Odszkodowanie za wypadek drogowy jest ściśle powiązane z tym jaka jest postać szkody. Sytuacje będzie się różnie kształtować w zależności od tego czy mamy do czynienia ze szkodą całkowitą czy częściową, a w przyapdku tej drugiej w jaki sposób może dojść do przywrócenia stanu sprawności samochodu. Na to czy jaką wysokość będzie miało odszkodowanie będzie miała wpływ także decyzja poszkodowanego co do tego czy w ogóle jest zainteresowany naprawą samochodu czy może sprzedażą samochodu w stanie uszkodzonym. Oczywiście dla poszkodowanego istotne jest, aby jak najszybciej odzyskać zdolność dotychczasowego wykorzystania samochodu czyli albo przywrócić sprawność uszkodzonego samochodu, albo nabyć inny samochód spełniający jego oczekiwania. Z chwilą wypadku poszkodowany musi podjąć kilka istotnych decyzji: wstrzymać się z naprawą, oczekiwać na wycenę rzeczoznawcy i dopiero wówczas dokonać naprawy, czy jednak jak najszybciej oddać samochód do naprawy, szybko odzyskać sprawny samochód, a o wyższe o odszkodowanie za wypadek drogowy spierać się z ubezpieczycielem w procesie sądowym. A może sprzedać uszkodzony samochód i wówczas domagać się odszkodowania?

Decyzje podjęte na tym etapie mogą rodzić istotne konsekwencje w zakresie możliwości uzyskania satysfakcjonującego odszkodowania od sprawcy wypadku lub jego ubezpieczyciela. Według jakich kryteriów sąd powinien zasądzić odszkodowanie jest przedmiotem sporów w orzecznictwie. W tym artykule omówmy dwa nurty orzecznictwa w tym względzie. Skupimy się na metodach wyceny szkody polegającej na uszkodzeniu samochodu, pozostawiając na odrębny artykuł szkody polegające na utracie zdrowia.   

  1. {number}

    Kto jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania za wypadek drogowy

    Jeśli jesteś sprawcą wypadku drogowego odszkodowanie, pozwalające naprawić uszkodzony samochód, możesz uzyskać tylko wówczas, gdy masz wykupioną polisę ubezpieczenia AC (Auto Casco). Takie ubezpieczenie wynika wówczas z umowy zawartej z zakładem ubezpieczeń. O tym jakie uzyskasz odszkodowanie, w jakiej wysokości i po spełnieniu jakich warunków decyduje treść zawartej umowy. W Ogólnych Warunkach Umowy ubezpieczenia AC znajdziesz wszystkie te elementy. Tym rodzajem odszkodowania nie zajmiemy się w tym artykule, bo te warunki mogą być zależne od typu ubezpieczenia AC. Każde towarzystwo ubezpieczeń oferuje różne warunki i warianty ubezpieczenia AC i trzeba je analizować indywidualnie.

    Naszą uwagę skoncentrujemy na sytuacji, gdy jesteś poszkodowanym, a sprawcą wypadku jest inna osoba posiadająca ubezpieczenie OC (odpowiedzialności cywilnej). Takie ubezpieczenie chroni sprawcę przed skutkami spowodowania wypadku. Jest ono wprawdzie wynikiem zawarcia umowy między sprawcą a zakładem ubezpieczeń, ale jego zakres nie wynika z tej umowy, lecz z przepisów prawa. Przepisy te określają kryteria ustalania wysokości odszkodowania.

  2. {number}

    Odszkodowanie za wypadek drogowy – od czego zależy wysokość

    Z reguły poszkodowany na dzień wystąpienia wypadku drogowego wie jaki jest zakres uszkodzeń samochodu. Jeśli zdecyduje się na samodzielne dochodzenie roszczeń od ubezpieczyciela to po jakimś czasie od zgłoszenia szkody do zakładu ubezpieczeń pojawia się rzeczoznawca, który dokonuje oględzin i oszacowania wartości kosztów naprawy samochodu. Jeśli samochód znajduje się już w zakładzie naprawczym z reguły w tych dniach następuje, wskutek demontażu poszczególnych elementów, ujawnienie kolejnych elementów do naprawy lub wymiany. Kiedy zakład ubezpieczeń oszacuje kwotę odszkodowania poszkodowany, niezadowolony z jego wysokości, staje przed koniecznością udzielenia sobie odpowiedzi na kilka istotnych pytań:

    • Czy może wziąć odszkodowanie i nie dokonać naprawy sprzedając uszkodzony samochód?
    • Czy jeśli rzeczywiste koszty naprawy będą wyższe to czy może pozwać zakład ubezpieczeń o wyższe odszkodowanie?
    • Czy jeśli rzeczywiste koszty naprawy będą niższe to czy musi zwrócić różnicę ubezpieczycielowi?
    • Czy powinien dokonać naprawy w autoryzowanym zakładzie naprawczym czy tez może to zrobić w lokalnym warsztacie znajomego mechanika?

     

    To jest ten moment, w którym należy podjąć decyzje istotnie determinujące wysokość odszkodowania jaka będzie możliwa do uzyskania w przyszłości. Odpowiedzi na każde z tych pytań było przedmiotem kontrowersji sądów, w tym także Sądu Najwyższego.

  3. {number}

    Zasady ustalania wysokości odszkodowania za wypadek

    W orzecznictwie sądów ścierają się dwa nurty argumentacji.

    Pierwszy zakłada, że uszczerbek poszkodowanego jest znany w chwili wypadku. Jest stały, nie zmienia się. Wyraża się kwotą jaką trzeba ponieść, aby naprawić samochód i ewentualną kwotą różnicy wartości samochodu naprawianego i takiego, który nie uległ wypadkowi i nie musiał podlegać naprawie.

    Według tego nurtu, np. fakt, iż poszkodowany wykonał naprawę w wartości niższej niż wypłacone mu przez ubezpieczyciela odszkodowanie nie oznacza, że musi je zwracać (zob. np. post. SN z 16.12.2021 r. III CZP 66/20). W ramach tego nurtu orzecznictwa poszkodowany może pobrać odszkodowanie oszacowane przez rzeczoznawcę według kosztów naprawy a następnie w ogóle zaniechać naprawy i korzystać nadal z samochodu uszkodzonego lub go sprzedać w takiej uszkodzonej postaci. Wypłata odszkodowania nie jest w ogóle uzależniona od tego czy poszkodowany samochód naprawił, czy samochód jest nadal nienaprawiony, czy poszkodowany ma w ogóle zamiar naprawiać i użytkować taki samochód. Ten nurt orzecznictwa zakłada, że naprawa samochodu czy jego sprzedaż nie stanowią przeszkody do uzyskania w procesie sądowym odszkodowania obliczonego według szacunkowych kosztów jego naprawy.   

    Według drugiego nurtu orzecznictwa uszczerbek poszkodowanego, ulega zmianom. Może mieć różną postać i tym samym wysokość. Uszczerbek jest tzw. szkodą dynamiczną. O ile w dacie zaistnienia wypadku jest wiadomym jaki jest zakres uszkodzeń o tyle odszkodowanie nie zawsze będzie odpowiadało kosztowi dokonania naprawy, w takiej wysokości w jakiej oszacował to ubezpieczyciel.

    Jeśli bowiem poszkodowany dokona naprawy zanim uzyska odszkodowanie od zakładu ubezpieczeń to jego szkoda będzie polegała na rzeczywiście poniesionych przez niego kosztach naprawy a nie kosztach hipotetycznie i szacunkowo określonych przez ubezpieczyciela.

    Jeśli poszkodowany sprzeda samochód w stanie uszkodzonym to jego uszczerbek nie będzie w ogóle wyrażał się w wartości kosztów naprawy (bo tych nie poniósł i nie poniesie), lecz w zmniejszonej wartości ceny sprzedaży jaką mógłby uzyskać, gdyby sprzedał samochód w stanie nieuszkodzonym.

    Ten nurt orzecznictwa, który został zaprezentowany w uchwale SN z 11.09.2024 r. III CZP 65/23 zakłada, że nie może dojść do bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego. Odszkodowanie musi odpowiadać rzeczywistej, a nie hipotetycznej wartości doznanego uszczerbku.

    Trzeba też zaznaczyć, że uchwała SN została wydana przez skład sądu, który w świetle orzecznictwa TSUE i ETPCZ, nie daje gwarancji, że spełnia kryteria sądu bezstronnego i niezależnego. W świetle orzecznictwa TSUE oznacza, że sądy mogą pomijać istnienie tej uchwały, ale jednocześnie mogą stosować pogląd wyrażony w tej uchwale.    

    Paradoks polega na tym, że oba nurty orzecznictwa mają zastosowanie w praktyce, tylko że w odmiennych sytuacjach faktycznych. To okoliczności danej sprawy zadecydują o tym, który nurt orzecznictwa znajdzie zastosowanie i czy będzie możliwe potwierdzenie w wyroku prawa do satysfakcjonującego odszkodowania. Dlatego tak ważne jest, aby decyzje o takiej czy innej naprawie samochodu, zaniechaniu naprawy, sprzedaży skonsultować wcześniej, aby nie zamknąć sobie drogi do dochodzenia wyższego odszkodowania. a 

  4. {number}

    Dochodzenie odszkodowania za wypadek drogowy – uwagi praktyczne

    Powyższe uwagi oraz nasza wieloletnia praktyka pozwalają na sformułowanie kilku uwag praktycznych.

    • Kluczowym jest moment podjęcia decyzji o oddaniu samochodu do zakładu naprawczego. Tylko z pozoru korzystnym wariantem jest tzw. bezgotówkowy model likwidacji szkody. Czy jest on rzeczywiście bezgotówkowy decyduje treść podpisanej umowy i to jak będzie przebiegał proces likwidacji szkody u ubezpieczyciela. Z naszych obserwacji wynika, że większość takich umów nie gwarantuje w pełni bezgotówkowego wariantu naprawy. Ten wariant jest korzystny dla zakładu naprawczego, który z reguły winduje koszty naprawy licząc na ich akceptację przez zakład ubezpieczeń. W przypadku zaś sporu z zakładem ubezpieczeń zakład naprawczy może dochodzić uzupełniających kosztów naprawy od poszkodowanego, o ile nie zostało to wyłączone z umowy.
    • W zależności od skali uszkodzeń strategiczną decyzją jest ta, w której poszkodowany decyduje się na:

      - natychmiastową naprawę bez oczekiwania na oszacowanie kosztów naprawy
      - naprawę, ale po otrzymaniu odszkodowania od ubezpieczyciela
      - sprzedaż samochodu uszkodzonego przed lub po uzyskaniu odszkodowania

      Każda z tych decyzji implikuje konsekwencje co do możliwości uzyskania satysfakcjonującego odszkodowania, prowadzenia skutecznego procesu sądowego o słuszne odszkodowanie.

    • Z reguły szkoda doznana wskutek wypadku nie ma charakteru jednorodnego. Składa się na nią szereg elementów, które stanowią różne postaci szkody. Każdą postać należy w inny sposób wykazać i dowodzić. Wystarczy tylko dla przykładu wspomnieć, że utrata samochodu powoduje dyskomfort po stronie poszkodowanego w zakresie utraty zdolności przemieszczania się w celach świadczenia pracy czy wykonywania pracy zarobkowej. To może powodować potrzebę rozważenia wynajmu samochodu zastępczego. Wydaje się to oczywistym, ale przedmiotem poważnych rozważań w konkretnych okolicznościach powinien być moment, do którego taki samochód jest wynajmowany. Zarówno firmy wynajmujące jak i zakłady naprawcze, oferujące takie usługi, deklarują pokrycie całości takich kosztów z ubezpieczenia sprawcy wypadku. W rzeczywistości o tym czy takie koszty zostaną zrefundowane w ramach odszkodowania zdecyduje nie tylko treść umowy najmu samochodu zastępczego, lecz także technologiczny czas wykonania napraw samochodu i usprawiedliwione okolicznościami potrzeby pozyskania takiego samochodu zastępczego. Jeśli będą one nieuzasadnione zakład ubezpieczeń nie dokona refundacji, a ów wyższy koszt najmu pojazdu zastępczego zostanie przerzucony na poszkodowanego. 

    Nasze doświadczenie pokazuje, że poszkodowani popełniają w powyższych aspektach szereg błędów już na etapie zgłoszenia szkody, które znacząco ograniczają im możliwości uzyskania satysfakcjonującej refundacji doznanej szkody. Zachęcamy do kontaktu z nami już na wstępnym etapie dochodzenia odszkodowania, a nie dopiero po odmowie jego wypłaty, albowiem często to co się po wypadku wydarzyło z samochodem zamyka drogę do realizacji odszkodowania.

    FAQ - najczęstsze pytania

    • Odpowiedzialność za wypadek drogowy jest tzw. odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka. Posiadacz samochodu odpowiada za sam fakt wyrządzenia szkody wyrządzonej ruchem samochodu. Od odpowiedzialności może natomiast się uwolnić wykazując, że jest ona następstwem wyłącznej winy poszkodowanego (np. przebieganiem pieszego przez jezdnię w miejscu niedozwolonym), albo wyłączną winą osoby trzeciej, albo wskutek działania siły wyższej.

      W przypadku kolizji pojazdów zawsze obowiązuje zasada winy, czyli odpowiada ten kto doprowadził do kolizji.

      Mogą zaistnieć przypadki, że uwolnienie się od odpowiedzialności będzie trudne lub wręcz niemożliwe. Taka sytuacja wystąpi, np. gdy poszkodowanym jest małoletni, któremu nie można przypisać winy z racji wieku i braku zdolności rozeznania znaczenia swojego postępowania.

      Ponieważ każdy pojazd powinien mieć wykupioną polisę ubezpieczania OC (odpowiedzialności cywilnej) w praktyce odszkodowanie wypłaca zakład ubezpieczeń. 

    • Jeśli sprawca wypadku nie posiadał wykupionej polisy odpowiedzialności cywilnej odpowiedzialność za niego ponosi Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.

    • W przeważającej liczbie przypadków koszty leczenia po wypadku pokrywa sprawca wypadku, ewentualnie inna osoba odpowiedzialna za skutki wypadku. Jeśli był on ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej to zakład ubezpieczeń jest tzw. gwarantem jego odpowiedzialności, tzn. to ubezpieczyciel ostatecznie je wypłaci nawet jeśli roszczenia zostały zgłoszone do sprawy wypadku. Należy jednak uważać, albowiem kiedy zakłady ubezpieczeń odmawiają refundacji kosztów leczenia w prywatnych placówkach służby zdrowia z uwagi na dostępność leczenia w ramach publicznej służby zdrowia (refundacja w ramach NFZ).

    • Tak. Nawet jeśli kierowca samochodu jest sprawcą wypadku, to pasażer może uzyskać odszkodowanie od zakładu ubezpieczeń, w którym kierowca wykupił ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Jeśli kierowca nie miał wykupionego ubezpieczenia OC to odszkodowanie wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Fakt, że kierowca jest członkiem rodziny pasażera nie ma znaczenia dla możliwości uzyskania odszkodowania przez pasażera. Trzeba jednak uważać, albowiem mogą wystąpić przypadki, w których zakład ubezpieczeń lub UFG mogą mieć tzw. prawo regresu, czyli prawo domagania się zwrotu od kierowcy odszkodowania wypłaconego pasażerowi. Rekomendujemy w takich przypadkach konsultację z prawnikiem.

    • Po wypadku drogowym przysługuje odszkodowanie za zniszczony samochód (zwrot kosztów naprawy samochodu), utrata jego wartości wskutek naprawy, zwrot kosztów wynajęcia samochodu zastępczego przez czas naprawy samochodu, odszkodowanie za zniszczone w wypadku rzeczy osobiste.

      W przypadku uszczerbku na zdrowiu przysługuje:

      • zadośćuczynienie za cierpienie,
      • odszkodowanie obejmujące zwrot kosztów leczenia, środków pielęgnacyjnych, higienicznych, przeciwbólowych, konieczności sprawowania opieki,
      • odszkodowanie obejmujące koszty zakupu sprzętu rehabilitacyjnego,
      • renta na zwiększone potrzeby wskutek doznania uszczerbku na zdrowiu,
      • renta z tytułu utraty widoków na przyszłość, jeśli utraciłeś zdolność do wykonywania dotychczasowej pracy, realizacji pasji, zamierzeń.

    • O odszkodowanie można wystąpić już w dniu wypadku. Niemniej sposób zgłoszenia roszczeń, rodzaj zgłoszonych roszczeń, ich skala i wartość, mogą być znane dopiero po kilku dniach, a niekiedy po wielu tygodniach. Rodzaj i wartość roszczeń należy udokumentować możliwie najdokładniej z pogrupowaniem na typy i wielkość roszczeń. W zależności od skali uszkodzenia samochodu może wystąpić szkoda całkowita co będzie wiązało się ze zgłoszeniem innego rodzaju roszczenia odszkodowawczego. Skala uszkodzenia pojazdu, jego wiek, możliwości naprawy może skłaniać do przyjęcia różnych modeli refundacji szkody, np. albo poprzez refundację w oparciu o rzeczywiste wydatki, udokumentowane fakturami, albo wypłatę odszkodowania obejmującego szacunkowe koszty naprawy określone przez rzeczoznawcę majątkowego. Dlatego moment zgłoszenia żądań oraz ich rodzaj warto jest skonsultować z prawnikiem.

      W przypadku szkód na osobie warto, w oparciu o analizę tych wydatków ponoszonych na leczenie, pielęgnację czy opiekę, rozważyć czy zgłosić je jako jednorazowe odszkodowanie czy może jako stałą powtarzalna rentę. 

      Mimo tego, że w dużej mierze moment zgłoszenia roszczenia będzie decydował o dacie, od której będą biegły odsetki od odszkodowania warto jest przedyskutować z prawnikiem zarówno rodzaj zgłoszonych roszczeń, sposób ich udokumentowania jak i rodzaj żądania. Niektóre wydatki mogą być np. przedmiotem żądania wyłożenia z góry określonej sumy potrzebnej jak ich pokrycie.  

    • Jest to zależne od rodzaju i wielkości uszczerbku jakiego doznał poszkodowany. Generalnie poszkodowany powinien otrzymać równowartość tego co stracił w związku z wypadkiem. W zależności od sytuacji może uzyskać sumę pieniężną odpowiadającą kosztom jakie trzeba ponieść, aby przywrócić stan poprzedni lub uzyskać zwrot wydatków jakie poszkodowany już poniósł na przywrócenie stanu poprzedniego. To co mieści się w pojęciu „stanu poprzedniego” będzie zależne od okoliczności sprawy. Może to być  zarówno wartość kosztów naprawy, jak i spadek wartości samochodu z uwagi na uszkodzenia i konieczność naprawy. Zadaniem poszkodowanego jest udowodnić rodzaj, wielkość straty (uszczerbku) oraz związek przyczynowy między wypadkiem a doznanym uszczerbkiem.

    • Naprawa z ubezpieczenia OC sprawcy jest realizowana do wysokości sumy gwarancyjnej. Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych i ubezpieczeniowym funduszu gwarancyjnym wysokość sumy gwarancyjnej wynosi od 6 listopada 2024 r. 6,45 mln euro w przypadku odszkodowań na osobie oraz 1,3 mln euro za szkody majątkowe. Jest to więc wysoka kwota, która tylko w wyjątkowych przypadkach może zostać wyczerpana, np. w przypadku, gdy z jednym wypadkiem wiąże się wiele szkód, wielu osób.  

    • Odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu można uzyskać do wysokości sumy gwarancyjnej, która aktualnie wynosi 6,45 mln. euro.  

    • W celu uzyskania odszkodowania od sprawy wypadku drogowego trzeba podjąć kilka kroków:

      • Najpierw należy ustalić sprawcę wypadku. Jeśli do wypadku nie była wzywana Policja to należy sporządzić oświadczenie zawierające opis sytuacji, przyznanie się sprawcy do winy oraz podanie nr polisy ubezpieczenia OC sprawcy. Jeśli do wypadku była wzywana Policja wskazanym jest uzyskanie zaświadczenia o ukaraniu mandatem i przyjęciu tego mandatu przez sprawcę wypadku. W przypadku, gdy Policja prowadzi postępowania w kierunku popełnienia przestępstwa niezbędne będzie uczestnictwo w tym postępowaniu i doprowadzenie do skazania sprawcy.
      • Jeśli postępowanie jest prowadzone przez Policję, to jest ona obowiązana ustalić i udostępnić poszkodowanemu informacji o nr polisy OC uczestników wypadku.
      • Następnie należy dokonać oceny zakresu uszkodzeń, uszczerbku i zgłosić, przeprowadzić oględziny, udokumentować zakres uszkodzeń i zgłosić szkodę do ubezpieczyciela. Już na tym etapie rekomendujemy kontakt z prawnikiem, albowiem już na tym etapie należy zadecydować w jaki sposób będzie szacowana wielkość odszkodowania. Nie rekomendujemy tzw. naprawy bezgotówkowej, tj. realizowanej przez zakład naprawczy, który samodzielnie zgłosi roszczenie do ubezpieczyciela. Nie rekomendujemy tego rozwiązania bez uprzedniej analizy przez prawnika umowy z zakładem naprawczym. Z naszego doświadczenia wynika, że w wielu przypadkach zakład naprawczy zawyża koszt i taka naprawa ostatecznie może nie być bezgotówkowa.   

    • Roszczeń z tytułu wypadku samochodowego można dochodzić w terminie 3 lat od dnia, którym poszkodowany dowiedział się o fakcie szkody i jej sprawcy. Nie zawsze jednak jest to ten sam dzień, albowiem niekiedy ustalenie sprawcy szkody następuje w zupełnie innym przypadku niż dzień, w którym doszło do uszkodzenia pojazdu. Taka sytuacja wystąpi np. wówczas, gdy dopiero po jakimś czasie poszkodowany ustali w oparciu o monitoring wizyjny kto dokonał uszkodzenia samochodu.

      W przypadku gdy do wypadku doszło wskutek popełnienia przestępstwa (np. wówczas gdy doszło do istotnego uszczerbku na zdrowiu pasażera lub kierowcy) wówczas roszczenia przedawniają z upływem lat 20 od daty jego popełnienia, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i jego sprawcy. 

    • Roszczenie o odszkodowania wobec ubezpieczyciela przedawania się według przepisów o czynach niedozwolonych, tj.  po upływie 3 lat od daty, gdy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i sprawy szkody, a jeśli szkoda jest następstwem przestępstwa to p po upływie 20 lat od daty jego popełnienia.

    • Tak. Z chwilą zgłoszenia roszczenia do ubezpieczyciela dochodzi do przerwania biegu terminu przedawnienia. Termin ten biegnie na nowo z chwilą otrzymania przez poszkodowanego pisma ubezpieczyciela zawierającego informację/decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania odszkodowania. W praktyce będą występowały różne przypadki, gdy ubezpieczyciel przesyła wiele takich pism, w których określa kolejne kwoty do wypłaty. Może to nastręczać trudności w ustaleniu kiedy i w odniesieniu do jakich roszczeń termin rozpoczął bieg na nowo. W celu ustalenie, kiedy termin przedawnienia zaczyna biec na nowo w takich sytuacjach rekomendujemy konsultację z prawnikiem. 

    Przeczytaj także

    Wróć do bazy wiedzy