Zadośćuczynienie za uszczerbek na zdrowiu — od czego zależy jego wysokość

5 września 2026

Opr. Krzysztof Sokołowski | adwokat

Zadośćuczynienie za uszczerbek na zdrowiu jest jednym z najczęściej dochodzonych roszczeń. W przeciwieństwie do odszkodowania, którego celem jest wyrównanie strat i utraconych korzyści o charakterze majątkowym, zadośćuczynienia stanowić ma rekompensatę negatywnych doznań psychicznych. Zadośćuczynienie ma zrekompensować krzywdę, ból, cierpienie, utratę radości i dotychczasowej jakości życia. W jakiej wysokości je określić? Poniżej wyjaśniamy, co realnie wpływa na wysokość zadośćuczynienia.

  1. {number}

    Czym różni się zadośćuczynienie od odszkodowania

    Choć w mowie potocznej używa się tych pojęć zamiennie, to od strony prawnej są to dwa różne świadczenia.

    Odszkodowanie ma na celu naprawić szkodę majątkową. Taką, która jest policzalna, np.: koszty leczenia, rehabilitacji, dojazdów na rehabilitację, utracone zarobki.

    Zadośćuczynienie ma zrekompensować szkodę niemajątkową, tj. krzywdę, cierpienia fizyczne i psychiczne, odbierane bardzo indywidualnie, subiektywnie. Dlatego jest ono bardzo zindywidualizowane i mimo podobnych obrażeń jakie odniosą dwie takie same osoby każda z nich może uzyskać inną kwotę zadośćuczynienia z uwagi na inny poziom osobistego cierpienia, radzenia sobie z tym cierpieniem, długotrwałości wychodzenia z tego stanu, itp.

    W orzecznictwie sądów wprost wskazuje się, że o wysokości zadośćuczynienia zindywidualizowany rozmiar doznanej krzywdy (wyrok SA w Krakowie z 27.01.2026 r., I ACa 2087/22).

    Celem zadośćuczynienia jest złagodzenie przeżyć poszkodowanego, a nie ukaranie sprawcy szkody, np. sprawcy wypadku.

    Zadośćuczynienie ma postać jednorazowego świadczenia. Natężenie cierpienia fizycznego i psychicznego ma wpływ na wysokość zadośćuczynienia.

    W jednej sprawie poszkodowany może zatem uzyskać zarówno odszkodowanie jak i zadośćuczynienie, albowiem pełnią one odmienne funkcje, rekompensując różne postaci szkody.

  2. {number}

    Jaka jest podstawa prawna dochodzenia zadośćuczynienia

    Zgodnie z art. 444 § 1 Kodeksu Cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia poszkodowany ma prawo żądać naprawienia wynikłej z tego szkody. Przepis zaś art. 445 § 1 k.c. stwierdza, że sąd może w takim wypadku przyznać poszkodowanemu „odpowiednią sumę” tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.

    Przesłankami zasądzenia zadośćuczynienia jest wyrządzenie krzywdy w postaci, np.:

    • uszkodzenia ciała,
    • wywołania rozstroju zdrowia,
    • naruszenia wolności lub
    • integralności seksualnej

    Krzywda ta musi być wynikiem tzw. czynu niedozwolonego, czyli najogólniej rzecz ujmując działania bezprawnego, np. spowodowania wypadku komunikacyjnego, braku zapewnienia pracownikowi warunków bezpiecznej pracy czy niezgodnego ze sztuką leczenia.

    Roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia ma charakter ściśle osobisty. Przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo wytoczono jeszcze za życia poszkodowanego (art. 445 § 3 k.c.). Najczęściej źródłem odpowiedzialności jest:

  3. {number}

    Co to oznacza, że uszczerbek na zdrowiu jest stały, długotrwały, albo procentowy

    Jak już wspomniałem na wysokość zadośćuczynienia ma wpływ natężenie cierpienia, a z nim wiąże się kwestia doznanego uszczerbku na zdrowiu.

    • Stały uszczerbek to trwałe naruszenie sprawności organizmu. Z punktu widzenia medycznego stan zdrowia pacjent nie rokuje powrotu do pełnej sprawności.
    • Długotrwały uszczerbek to naruszenie przemijające utrzymujące się dłuższy czas, które jednak może prowadzić do przywrócenia pełnej sprawności organizmu choć wymaga długotrwałego leczenia czy rehabilitacji.
    • Procentowy uszczerbek to wyrażony w procentach stopień naruszenia sprawności organizmu.

    W postępowaniu cywilnym zazwyczaj ustala się procentowo stopień uszczerbku na zdrowiu. Pojęcie procentowego uszczerbku wywodzi się z prawa ubezpieczeń społecznych i służy przede wszystkim ustaleniu wysokości jednorazowego odszkodowania wypłacanego przez ZUS. Jak trafnie ujął to Sąd Apelacyjny w Krakowie, jest to kategoria z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, a w sprawie cywilnej o zadośćuczynienie ma ono znaczenie wyłącznie pomocnicze, o czym piszę niżej (wyrok SA w Krakowie z 2.06.2025 r., I ACa 587/23).

  4. {number}

    Od czego zależy wysokość zadośćuczynienia

    O wysokości zadośćuczynienia decyduje wiele czynników, a wśród nich kluczowe znaczenie mają rozmiar i natężenie krzywdy, stopień doznanego uszczerbku, jego długotrwały lub wręcz trwały charakter, indywidualny stopień radzenia sobie z cierpieniem. Na czym one polegają?

     

    Rozmiar i trwałość cierpienia fizycznego

    Znaczenie ma:

    • nasilenie i długotrwałość doznanego bólu,
    •  charakter i liczba zabiegów medycznych, którym pacjent musi poddać się, aby powrócić do sprawności
    • okres leczenia szpitalnego i rehabilitacji,
    • stopień unieruchomienia, zdolność do samodzielnego radzenia sobie lub konieczna pomoc innych osób
    • konieczność przyjmowania leków, środków opatrunkowych i higienicznych.
    • poziom bólu fizycznego
    • Indywidualnie proces radzenia sobie z uszczerbkiem

    Im one są dłuższe, intensywniejsze, cięższe w przebiegu tym większy poziom natężenia krzywdy i zadośćuczynienia.

    Cierpienie psychiczne

    Niejednokrotnie skutkiem zdarzenia bezprawnego (np. wypadek drogowy, wypadek przy pracy, etc.) są:

    • lęk,
    • stany depresyjne,
    • zaburzenia snu,
    • stres pourazowe,
    • utrata poczucia własnej wartości

    Do przyznania zadośćuczynienia nie jest konieczne istnienie urazu fizycznego. Samodzielną przesłanką świadczenia jest także uraz psychiczny.

     

    Wiek poszkodowanego i wpływ na dalsze życie

    Nieco odmiennie będzie kształtować się ocena wpływu długotrwałego cierpienia w zależności od wieku osoby poszkodowane.  Znaczące dla oceny poziomu krzywdy może mieć rodzaj uszczerbku fizycznego i świadomość jego trwałych skutków. Może mieć to znaczenie gdy występują:

    • blizny,
    • amputacje,
    • całkowita lub częściowa utrata funkcji narządu

    Będą one istotne zwłaszcza wówczas gdy okoliczności te wpływają na życie zawodowe, rodzinne czy towarzyskie poszkodowanego.

    Rokowania na przyszłość i ryzyko powikłań

    W postępowaniu uwzględnia się nie tylko stan istniejący w dacie ustalania zadośćuczynienia, ale także to:

    • czy istnieje perspektywa jego poprawy lub zachodzi nieodwracalność następstw,
    • czy istnieje konieczność dalszego leczenia oraz
    • czy istnieje ryzyko pogorszenia stanu zdrowia.

     

  5. {number}

    Czy procent uszczerbku decyduje o wysokości zadośćuczynienia?

    Nie wprost. Jest to jeden z elementów wpływających na jego wysokość, ale nie jedyny i nie decydujący. Ma on charakter jedynie pomocniczy. W orzecznictwie sądowym jednolicie wyraża się przekonanie, że nie ma żadnego automatyzmu przy przeliczaniu procentowego uszczerbku na zdrowiu na kwotę zadośćuczynienia (tak np. wyrok SA w Krakowie z 2.06.2025 r., I ACa 587/23, wyrok SA w Łodzi z 24.09.2025 r., I ACa 1762/25).

    W szczególności nie mają decydującego znaczenia tabele procentowego uszczerbku na zdrowiu ustalane na potrzeby postepowań przed ZUS. Mają one wyłącznie charakter pomocniczy, a o ostatecznej kwocie decyduje cały zespół okoliczności określających stopień natężenie cierpienia.

    Dlatego tak duże znaczenie ma przebieg postępowania dowodowego, albowiem pozwala on przy potencjalnie podobnych procentowych poziomach uszczerbku na zdrowiu uzyskać zróżnicowane poziomy zadośćuczynienia, z uwagi na inne czynniki, które występują u danej osoby. Ważne jest też umiejętne podzielenie roszczeń tak, aby możliwe było jeszcze uzyskanie odszkodowania i renty.

  6. {number}

    Jaką wysokość zadośćuczynienia mogę uzyskać?

    Przedstawiamy tutaj przykładowe kwoty zadośćuczynienia w konkretnych przypadkach oparte na konkretnych orzeczeniach sądów. Należy do nich jednak podchodzić z dużą ostrożnością, albowiem nie sam rodzaj uszczerbku decyduje, lecz szereg zindywidualizowanych okoliczności. Niejednokrotnie w tego samego rodzaju sprawie są skrajnie różne orzeczenia, co wynika głównie ze skrajnie różnych okoliczności towarzyszących i sposobu ich przedstawienia podczas procesu.

    1. Zadośćuczynienie za śmierć małżonka - 75.000 -120.000
    2. Zadośćuczynienie za śmierć rodzica – 65.000 – 180.000
    3. Zadośćuczynienie za śmierć dziecka – 80.000 – 100.000 na rodzica
    4. Uszkodzenie bidora / konieczność endoprotezy – 80.000 – 150.000 zł.
    5. Utrata kończyny dolnej / konieczność protezowania – 250.000 – 270.000 zł.
    6. Utrata władzy w nogach / poruszanie się na wózku inwalidzkim – 300.000 zł.- 400.000 zł.
    7. Czterokończynowe porażenie – 700.000 – 1.000.000 zł.
    8. Czterokończynowe porażenie mózgowe (wskutek wadliwie przeprowadzonego porodu) – 900.000 – 1.100.000 zł.
  7. {number}

    Zadośćuczynienie a jednorazowe odszkodowanie z ZUS — czy to jest to samo?

    Nie. Jednorazowe odszkodowanie z ZUS to ryczałtowe świadczenie wypłacane z ubezpieczenia społecznego, według ustawowo określonej kwoty za procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Jego celem nie jest pełne naprawienie całej szkody, lecz wypłata zryczałtowanego i uśrednionego odszkodowania. Jego wypłata nie pozbawia poszkodowanego prawa do wystąpienie o zapłatę uzupełniającego odszkodowania, dochodzonego od sprawcy szkody (np. sprawcy wypadku, pracodawcy) lub jego ubezpieczyciela.

  8. {number}

    Czy zadośćuczynienie może być zmniejszone z powodu przyczynienia się do powstania szkody?

    Może wystąpić sytuacja, w której sprawca szkody podniesie zarzut przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody. Typowe przypadki to:

    • Nieprawidłowe zachowanie się pieszego na drodze
    • Niezapięcie pasów bezpieczeństwa
    • Brak środków ochrony osobistej przez pracownika przy pracy na wysokości
    • Poruszanie się w miejscu, w którym pracownik nie powinien znajdować się.

    Przyczynienie wymaga wykazania, że poszkodowany zachował się w sposób obiektywnie nieprawidłowy, bezprawny, bez czego nie doszłoby do wypadku i uszczerbku na zdrowiu, lub skala uszczerbku poszkodowanego byłaby odmienna.

    W przypadku ustalenia, że doszło do przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub powiększenia krzywdy należne mu zadośćuczynienie może ulec zmniejszeniu (tak m.in. wyrok SA w Katowicach z 25.3.2015 r., I ACa 1077/1). Z tego względu są to sytuacje wymagające bardzo aktywnego udziału w procesie.

  9. {number}

    Jak udokumentować rozmiar krzywdy — dowody

    Podczas pierwszej konsultacji informujemy poszkodowanego jakie grupy dowodów powinien gromadzić uwzględniając specyfikę danego wypadku.  To jest jeden z kluczowych elementów pozwalających udokumentować wszystkie składowe roszczenie o zadośćuczynienie. Z pewnością należy zgromadzić:

    • pełna dokumentację medyczną — karty historii leczenia szpitalnego i ambulatoryjnego, opieki pielęgniarskiej, wyniki badań,
    • karty przebiegu rehabilitacji;
    • zaświadczenia od psychologa lub psychiatry, gdy została podjęta taka terapia;
    • zeznania poszkodowanego i osób bliskich co do zmian w zakresie codziennego funkcjonowania;
    • dokumentacja fotograficzna blizn i oszpecenia;
  10. {number}

    Dlaczego my?

    • zajmujemy się tymi sprawami od ponad 25 lat
    • obsługując także ubezpieczycieli, mamy perspektywę obu stron postępowania.
    • Mamy kilkaset procesów odszkodowawczych na biegu rocznie
    • Mamy wypracowane standardy postępowania, znamy linie orzecznictwa, które kształtowały się przez wiele lat.

     

     

    Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena konkretnej sprawy wymaga indywidualnej analizy prawnika. Zachęcamy do osobistego kontaktu.

     

    FAQ - najczęstsze pytania

    • W postępowaniach o zadośćuczynienie nie ma stałej stawki zadośćuczynienia za procent uszczerbku na zdrowiu. Procent uszczerbku na zdrowiu jest jedynie elementem pomocniczym dla określenia odpowiedniej sumy zadośćuczynienia. Na ostateczną kwotę wpływa wiele czynników, a dwie osoby wobec których określono ten sam stopień uszczerbku mogą uzyskać zróżnicowane wysokości zadośćuczynienia z uwagi, np. na różnicę wieku, długotrwałości cierpień psychicznych, nieodwracalności następstw i różnego rodzaju skutki na osobiste perspektywy życia (zob. np. wyrok SA w Krakowie, I ACa 587/23).

    • Co do zasady zadośćuczynienie za szkodę na osobie jest zwolnione z podatku dochodowego. Kwestie szczególne (np. opodatkowanie odsetek) zależą od okoliczności i warto je skonsultować indywidualnie. Trzeba także pamiętać o odrębności opodatkowania osób, które nie są rezydentami polskimi, choć doznali uszczerbku na terenie Polski. Proszę też pamiętać, że przepisy podatkowe ulegają częstym zmianom i rekomendujemy korzystanie z pomocy prawnej w dacie, w której taki problem zaistnieje.

    • Tak. Zadośćuczynienie obejmuje także rozstrój zdrowia, w tym także psychicznego. Uraz fizyczny nie jest warunkiem uzyskania świadczenia. Istotne jest wykazanie krzywdy i związku przyczynowego między zdarzeniem a doznaną krzywdą.

    • To zależy od złożoności sprawy okoliczności wypadku, przebiegu leczenia i specyfiki cierpień poszkodowanego.  Postępowanie przed ubezpieczycielem, które kończy się albo wydaniem decyzji albo zawartą ugodą może trwać kilka miesięcy, w zależności od tego czy będą konieczne opinie konsultantów medycznych. Natomiast proces sądowy to jest perspektywa 2 - 4 lat, zależne od stopnia rozbudowania postępowania dowodowego, w szczególności liczby opinii biegłych i ich specjalizacji.

    • Tak, jednorazowe odszkodowanie wypłacone w toku postępowania przed ZUS z reguły jest uwzględniane przy ocenie czy żądane kwota zadośćuczynienia jest „odpowiednią sumą”, albowiem zadośćuczynienie jest świadczeniem uzupełniającym świadczenia odszkodowawcze z tytułu wypadku przy pracy. Nie jest to jednak mechanizm oparty na automatyzmie odliczenia lub zaliczenia (tak np. wyrok SN z dnia 21 października 2003 r., I CK 410/02).